PARAFIA TERYTORIALNA A PERSONALNA TROSKA JEJ WŁASNEGO PASTERZA 

Konspekt na I część spotkania Parafialnego Zespołu Synodalnego 

Modlitwa 

Maryjo, Matko Jezusa Chrystusa i Matko kapłanów, 
przyjmij ten tytuł, którym Cię obdarzamy, 
by oddać cześć Twemu macierzyństwu 
i wraz z Tobą kontemplować Kapłaństwo 
Twego Syna i Twoich synów, Święta Boża Rodzicielko. 

Matko Chrystusa, Kapłanowi-Mesjaszowi dałaś ludzkie ciało,
by zostało namaszczone Duchem Świętym 
dla zbawienia ubogich i skruszonych w sercu 
– zachowaj kapłanów w Twoim Sercu i w Kościele, Matko Zbawiciela. 

Matko wiary, Ty przyniosłaś do świątyni Syna Człowieczego,
wypełnienie obietnic danych Ojcom – oddawaj Ojcu, dla Jego chwały, 
kapłanów Twego Syna, Arko Przymierza. 

Matko Kościoła, razem z uczniami w Wieczerniku modliłaś się
do Ducha Świętego za Nowy Lud i jego Pasterzy 
— uproś dla stanu kapłańskiego pełnię darów, Królowo Apostołów. 

Matko Jezusa Chrystusa, byłaś z Nim u początków jego życia i Jego misji,
szukałaś Go wśród tłumów, gdy nauczał,  
stałaś przy Nim, gdy został wywyższony ponad ziemię,
wyniszczony przez jedyną i wieczną ofiarę,
a towarzyszył Ci Jan jako Twój syn – przygarniaj powołanych,
osłaniaj od początku ich wzrastanie, wspomagaj w życiu i w posłudze
Twoich synów, Matko kapłanów. Amen.

(św. Jan Paweł II, Adhortacja apostolska Pastores dabo vobis, nr 82)

A. Jak jest? (diagnoza sytuacji)

W czasie pielgrzymki do Polski na Światowe Dni Młodzieży, dnia 27 lipca 2016 r., w Katedrze Wawelskiej papież Franciszek spotkał się z polskimi biskupami. Podniosła uroczystość rozpoczęła się od modlitwy o życie wieczne dla śp. abpa Zygmunta Zimowskiego oraz o zdrowie dla kard. Franciszka Macharskiego. Następnie czterech biskupów zadało Papieżowi wcześniej przygotowane pytania, na które Ojciec Święty udzielił odpowiedzi. Pośród nich był bp Leszek Leszkiewicz, biskup pomocniczy diecezji tarnowskiej (wystąpił jako trzeci, pierwsze pytanie zadał abp Marek Jędraszewski, metropolita krakowski; drugie – abp Leszek Sławoj Głódź, metropolita gdański; czwarte – bp Krzysztof Zadarko, biskup pomocniczy diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej).

Pytanie bpa Leszka Leszkiewicza brzmiało:

„Ojcze Święty, nasze zaangażowanie duszpasterskie opiera się głównie na tradycyjnym modelu wspólnoty parafialnej, w oparciu o życie sakramentalne. Jest to model, który tutaj nadal przynosi owoce. Jednak zdajemy sobie sprawę, że również u nas warunki i okoliczności codziennego życia szybko się zmieniają i domagają się od Kościoła nowych metod działania duszpasterskiego. Duszpasterze i wierni podobni są trochę do tych uczniów, którzy słuchają, są bardzo zapracowani, ale nie zawsze wiedzą, jak wykorzystać wewnętrzny i zewnętrzny dynamizm misyjny wspólnot kościelnych. Ojcze Święty, w Evangelii gaudium mówisz o uczniach-misjonarzach, którzy z entuzjazmem przynoszą Dobrą Nowinę dzisiejszemu światu. Co nam proponujesz? Do czego nas zachęcasz, abyśmy mogli budować w naszym świecie wspólnotę Kościoła w sposób owocny, płodny, z radością, z dynamizmem misyjnym?”.

Papież Franciszek odpowiedział następująco:

„Dziękuję! Chciałbym podkreślić jedną rzecz: parafia jest ciągle aktualna! Parafia musi pozostać: jest strukturą, której nie wolno nam wyrzucić przez okno. Parafia jest właśnie domem ludu Bożego, tym domem w którym On mieszka. Problemem jest to, w jaki sposób ustawić parafię! Są parafie z sekretarkami parafialnymi (…) straszące ludzi! Parafie z zamkniętymi drzwiami. Ale istnieją też parafie z drzwiami otwartymi, parafie, gdzie, kiedy ktoś przychodzi by zapytać, mówi się: „Proszę bardzo. Proszę spocząć, na czym polega problem?…”. A dana osoba jest cierpliwie wysłuchana… bo troska o lud Boży jest męcząca! (…) Dziś bycie proboszczem jest męczące: prowadzenie parafii jest męczące, w tym dzisiejszym świecie z wieloma problemami. A Pan nas powołał po to, abyśmy się odrobinę zmęczyli, abyśmy pracowali, a nie odpoczywali. Parafia jest męcząca, kiedy jest dobrze ustawiona. Odnowa parafii jest jedną z rzeczy, którą biskupi powinni zawsze mieć na oku: Jak żyje ta parafia? Co robisz? Jak wypada katecheza? Jak jej uczysz? Czy parafia jest otwarta? (…) Jak ludzie są przyjmowani? Jak są wysłuchiwani? Czy zawsze jest ktoś w konfesjonale? W parafiach – nie tych, które są w małych miejscowościach, ale które znajdują się w centrum miasta, na głównych ulicach, jeśli jest konfesjonał z zapalonym światłem, ludzie zawsze przychodzą. Zawsze! Parafia gościnna. My biskupi musimy pytać o to księży: Jak działa twoja parafia? A czy wychodzisz? Czy odwiedzasz uwięzionych, chorych, staruszki? A co robisz z dziećmi? Jak ich zachęcasz do zabawy (…)?

Parafia jest ważna! Niektórzy mówią, że parafia się zdezaktualizowała, bo teraz jest czas ruchów. To nieprawda! Ruchy kościelne pomagają, ale nie powinny być alternatywą dla parafii: powinny pomagać w parafii, rozwijać parafię, tak jak Sodalicja Mariańska, podobnie jak Akcja Katolicka i wiele innych. Poszukiwanie nowości i zmienianie struktury parafialnej? (…) Parafia jest nietykalna: musi pozostać jako miejsce kreatywności, odniesienia, macierzyństwa i tego wszystkiego. Tam należy realizować wszelką zdolność kreatywności; a kiedy parafia rozwija się w ten sposób, to dokonuje się to, o czym mówiłem o uczniach-misjonarzach – nazywam to „parafia wychodząca”. (…) Trzeba być pomysłowym, poszukiwać, wychodzić, szukać ludzi, postawić się w trudnościach, jakie przeżywają ludzie. (…) Macie lud zdyscyplinowany, a to jest łaską od Boga! Ale zazwyczaj nie jest zdyscyplinowany. Myślę o mojej ojczyźnie: ludzie, jeśli nie będziecie ich szukać, jeśli się do nich nie zbliżycie – nie przyjdą. To właśnie jest uczeń-misjonarz, parafia wychodząca. Wychodzić i szukać, tak jak uczynił to Bóg, który posłał swego Syna, aby nas szukał. Nie wiem, czy nie jest to odpowiedź zbyt uproszczona, ale nie mam innej. Nie jestem wybitnym profesorem teologii pastoralnej, mówię to, co mi przychodzi na myśl”.

Pytania pod dyskusję:

1. Podejmując myśl papieża Franciszka, jak możemy ocenić dynamizm naszej wspólnoty parafialnej? Jak nasza Parafia działa?

2. Jakie są główne obszary zaangażowania duszpasterskiego w naszej Parafii?

3. Które obszary duszpasterskiego zaangażowania uznać możemy za mocne w Parafii? Które wymagają jeszcze wsparcia?

4. W jaki sposób możemy wzmacniać pracę naszych duszpasterzy, ich personalną troskę o parafię terytorialną?

5. Ilu parafian liczy parafia?

6. Jaki charakter ma parafia (parafia miejska, wiejska)? Jak rozległa terytorialnie jest parafia?

Kaplice lub kościoły filialne (jeżeli istnieją)

7. Czy duszpasterstwo w nich ogranicza się ono jedynie do sprawowania sakramentów, najczęściej Mszy św., czy oferuje więcej? Czy młodsze pokolenie parafian, korzystające z samochodów, identyfikuje się z kaplicą dojazdową/ kościołem filialnym czy chętniej wybiera się do kościoła parafialnego? Jak kształtuje się dominicantes w kaplicy dojazdowej/kościele filialnym?

8. Jaka jest odległość najdalej mieszkających parafian od parafialnego lub filialnego kościoła? Czy ze względu na tę odległość są chętni do przepisania się do sąsiedniej parafii?

9. Czy granice parafii są właściwie wytyczone? Czy nie wymagają przeprowadzenia korekty?

10. Czy liczba duszpasterzy jest adekwatna w odniesieniu do wielkości parafii, prowadzonego duszpasterstwa, godzin katechezy w szkole (chociażby w kontekście likwidacji gimnazjów)?

B. Jak powinno być? (kryterium teologiczno-prawne)

Kan. 515 § 1 KPK/83:

„Parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym, nad którą pasterską pieczę, pod władzą biskupa diecezjalnego, powierza się proboszczowi jako jej własnemu pasterzowi”.

Kan. 519 KPK/83:

„Proboszcz jest własnym pasterzem zleconej sobie parafii, podejmującym pasterską troskę o powierzoną mu wspólnotę pod władzą biskupa diecezjalnego. Powołany jest do uczestnictwa w posłudze Chrystusa, ażeby dla tejże wspólnoty wykonywał zadania nauczania, uświęcania i kierowania, przy współpracy także innych prezbiterów i diakonów oraz niosących pomoc wiernych świeckich, zgodnie z przepisami prawa”.

Dyrektorium o posłudze i życiu prezbiterów, nr 77:

„Kapłan jest powołany do podjęcia wraz z typowymi wymaganiami jeszcze jednego aspektu swojej posługi (…). Chodzi o troskę dotyczącą życia wspólnoty, która została mu powierzona, wyrażająca się przede wszystkim w świadectwie miłości.

Kapłan jako pasterz wspólnoty – na obraz Dobrego Pasterza, który ofiaruje całe swoje życie za Kościół – jest i żyje dla niej; dla niej modli się, studiuje, pracuje i poświęca się; jest gotowy dla niej oddać życie, miłując ją jak Chrystus, zachowując dla niej całą swoją miłość i szacunek, poświęcając jej wszystkie siły i cały swój czas, by czynić ją na obraz Kościoła, Oblubienicy Chrystusa, coraz piękniejszą i godną upodobania Ojca i miłości Ducha Świętego.

Ten oblubieńczy wymiar życia prezbitera jako pasterza powinien przyczyniać się do tego, by prowadził on swoją wspólnotę, służąc z poświęceniem wszystkim i każdemu z jej członków, oświecając ich sumienia światłem prawdy objawionej, strzegąc autorytatywnie ewangelicznej autentyczności życia chrześcijańskiego, naprawiając błędy, przebaczając, lecząc rany, pocieszając w strapieniach, umacniając braterstwo.

Wszystkie te działania, oprócz zapewniania świadectwa coraz przejrzystszej i skuteczniejszej miłości, będą także wyrażać głęboką komunię, która powinna urzeczywistniać się między prezbiterem i jego wspólnotą jako przedłużenie i aktualizacja więzi z Bogiem, Chrystusem i Kościołem. Kapłan, naśladując Jezusa, nie jest powołany do tego, by mu służono, ale aby służyć. Stale musi czuwać nad tym, by nie poddać się pokusie nadużywania – ze względu na osobistą korzyść – wielkiego szacunku i uznania, które wierni okazują kapłaństwu i Kościołowi”.

Papież Franciszek, Adhortacja apostolska Evangelii gaudium:

„Zdaję sobie sprawę, że dzisiaj dokumenty nie budzą takiego zainteresowania jak w innych czasach i szybko się o nich zapomina. Niemniej podkreślam, że to, co mam zamiar wyrazić, posiada programowe znaczenie i ważne konsekwencje. Mam nadzieję, że wszystkie wspólnoty znajdą sposób na podjęcie odpowiednich kroków, aby podążać drogą duszpasterskiego i misyjnego nawrócenia, które nie może pozostawić rzeczy w takim stanie, w jakim są. Obecnie nie potrzeba nam «zwyczajnego administrowania». Bądźmy we wszystkich regionach ziemi w «permanentnym stanie misji»” (nr 25).

„Marzę o wyborze misyjnym, zdolnym przemienić wszystko, aby zwyczaje, style, rozkład zajęć, język i wszystkie struktury kościelne stały się odpowiednim kanałem bardziej do ewangelizowania dzisiejszego świata niż do zachowania stanu rzeczy. Reformę struktur, wymagającą odnowy duszpasterskiej, można zrozumieć jedynie w tym sensie: należy sprawić, by stały się one wszystkie bardziej misyjne, by duszpasterstwo zwyczajne we wszystkich swych formach rozszerzało swój zasięg i było bardziej otwarte, by doprowadziło zaangażowanych w nie ludzi do przyjęcia stałej postawy «wyjścia» i w ten sposób sprzyjało udzieleniu pozytywnej odpowiedzi ze strony tych wszystkich, którym Jezus ofiaruje swoją przyjaźń” (nr 27).

Bp Andrzej Jeż, List pasterski Biskupa Tarnowskiego na Niedzielę Świętej Rodziny – 29 grudnia 2019 roku:

„Uświadomienie sobie, że parafia nie jest po prostu strukturą na wzór świeckich struktur, ma znaczenie zasadnicze. Nie można postrzegać parafii, jako miejsca świadczenia określonych usług o charakterze religijnym. Chociaż parafia posiada widzialną zorganizowaną strukturę i podejmuje określone działania, to jednak przede wszystkim jest ona „rodziną Bożą”, rzeczywistością duchową, której nie da się zrozumieć bez wiary. (…) Pierwszym zadaniem wszystkich stanowiących rodzinę parafialną – duszpasterzy i wiernych świeckich – jest modlitwa o jedność. Komunia we wspólnocie, czyli jedność, jest darem samego Boga. U zarania Kościoła właśnie o jedność tak gorąco modlił się Chrystus podczas Ostatniej Wieczerzy. Problem braku jedności drąży wiele naszych wspólnot parafialnych. Wrogość i skierowane przeciw sobie działania wyniszczają parafię i osłabiają ją duchowo. Szczególnie rozsypuje się parafia, w której słabnie więź jedności pomiędzy parafianami a proboszczem. Trzeba sobie wziąć mocno do serca to, że budowanie wspólnoty zaczyna się od pojednania i przebaczenia. (…) Przy obecnym zjawisku migracji musimy w naszych wspólnotach zwracać uwagę na potrzebę integrowania z parafią osób i rodzin, które się do niej sprowadzają. Ważna jest tu otwartość wspólnoty na nich i zaproszenie ich do aktywnego włączenia się w życie parafialne. (…) Czy istnieje idealna parafia? Poczucie realizmu podpowiada nam, że raczej nie. Trzeba jednak, abyśmy nasze marzenia o idealnej wspólnocie przekształcali w wielkie i mocne pragnienia wzrostu naszej parafii. Nie możemy pozostać jedynie na poziomie marzeń, gdyż same marzenia prowadzą do zamknięcia się w sobie lub do krytyki w konfrontacji z rzeczywistością”.

Pytania pod dyskusję:

1. W jaki sposób należy rozumieć parafię dzisiaj? Jak powinna wyrażać się personalna troska o parafię każdego jej pasterza?

2. Co papież Franciszek rozumie przez „wychodzenie poza ramy zwyczajnego administro-wania”?

3. W jaki sposób być uczniem-misjonarzem w „permanentnym stanie misji”?

C. Co robić, aby tak było? (kryterium praktyczne)

Papież Franciszek, Adhortacja apostolska Evangelii gaudium, nr 28:

 „Parafia nie jest strukturą ułomną; właśnie dlatego, że ma wielką elastyczność, może przyjąć bardzo odrębne formy, wymagające otwarcia i misyjnej kreatywności ze strony duszpasterza i wspólnoty. Chociaż z pewnością nie jest jedyną instytucją ewangelizacyjną, jeśli zachowuje zdolność do reformowania się i stałego przystosowania, nadal będzie «samym Kościołem zamieszkującym pośród swych synów i córek». Zakłada to, że rzeczywiście utrzymuje kontakt z rodzinami i z życiem ludu, i nie staje się strukturą ociężałą, odseparowaną od ludzi albo grupą wybranych zapatrzonych w samych siebie. Parafia jest formą obecności Kościoła na terytorium, jest środowiskiem słuchania Słowa, wzrostu życia chrześcijańskiego, dialogu, przepowiadania, ofiarnej miłości, adoracji i celebracji. Dzięki całej swojej działalności parafia zachęca i formuje swoich członków, aby byli ludźmi zaangażowanymi w ewangelizację. Jest wspólnotą wspólnot, jest sanktuarium, gdzie spragnieni przychodzą i piją, by dalej kroczyć drogą, jest centrum stałego misyjnego posyłania. Musimy jednak przyznać, że wezwanie do rewizji i odnowy naszych parafii nie przyniosło jeszcze wystarczających owoców, aby były bliżej ludzi i stanowiły środowiska żywej komunii i uczestnictwa i ukierunkowały się całkowicie na misję” (nr 28).

Pytania pod dyskusję:

1. Co możemy zrobić, jakie działania podjąć, aby w naszej Parafii wychodzić poza ramy „zwyczajnego administrowania”?

2. Co należy zmienić, jaki obszar działalności duszpasterskiej wzmocnić, aby wspólnota parafialna przebywała w „permanentnym stanie misji”?

Modlitwa św. Piusa X o godnych kapłanów

O Boże, Pasterzu i Nauczycielu wiernych, któryś dla zachowania i rozszerzenia swojego Kościoła ustanowił kapłaństwo i rzekł do swoich Apostołów: „Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało. Proście Pana żniwa, żeby wyprawił robotników na swoje żniwo” – oto przystępujemy do Ciebie z gorącym pragnieniem i błagamy Cię usilnie: racz zesłać robotników na żniwo swoje, ześlij godnych kapłanów do świętego swojego Kościoła.

Daj, Panie, aby wszyscy, których od wieków do swej świętej służby wezwałeś, głosu Twego chętnie słuchali i z całego serca za nim postępowali. Strzeż ich od niebezpieczeństw świata, udziel im ducha rady i napełnij ich duchem swej świętej bojaźni, aby łaską kapłaństwa obdarzeni, słowem i przykładem nauczali nas postępować drogą przykazań Twoich i doprowadzili do błogosławionego połączenia z Tobą. Który żyjesz i królujesz na wieki wieków. Amen.

Konspekt przygotowała

Komisja ds. Administracji Kościelnej


web creation software

***  © Parafia Muchówka 2020  ***