bootstrap themes

PARAFIALNA KATECHEZA DOROSŁYCH

Konspekt na I część spotkania Parafialnych Zespołów Synodalnych

Modlitwa

Modlitwa św. Jana Pawła II do Najświętszej Maryi Panny Gwiazdy Nowej Ewangelizacji.

Maryjo, w poranek pięćdziesiątnicy wsparłaś Swą modlitwą początek ewangelizacji, podjętej przez apostołów za sprawą Ducha Świętego.

Także dzisiaj, w czasach niepokoju i nadziei, otaczaj nieustanną opieką i prowadź Kościół, który spełniając nakaz Chrystusa Pana niesie dobrą nowinę o Zbawieniu ludziom i narodom, we wszystkich zakątkach ziemi.

Wskazuj nam drogi życia, umacniaj w godzinie próby, abyśmy dochowując wierności Bogu i człowiekowi umieli z pokorą i odwagą przekazywać na falach eteru umysłom i sercom wszystkich ludzi radosną wieść o Chrystusie, Odkupicielu człowieka.

Maryjo, Gwiazdo Nowej Ewangelizacji, Prowadź nas!

AMEN.

1. Jak jest (diagnoza sytuacji)?

„Gwarancją tworzenia na terenie parafii dojrzałych wspólnot jest prowadzenie katechezy dorosłych. W katechetycznych dokumentach Kościoła katecheza dorosłych jest określana jako: docelowa, najznakomitsza, centralna, pełna i skuteczna. W zależności od zaistniałych warunków i okoliczności katecheza dorosłych może przybrać różne formy. W jednym wypadku będzie to katecheza inicjacji chrześcijańskiej i katechumenatu. Innym razem, w stosunku do osób zaangażowanych w apostolstwo świeckich, będzie to katecheza pogłębiająca znajomość chrześcijańskiego orędzia. Specjalnej formy katechezy dorosłych wymagają też najważniejsze wydarzenia życia chrześcijańskiego: małżeństwo, chrzest dzieci, ich pierwsza Komunia święta, bierzmowanie oraz w ogóle wychowanie, choroba, rozpoczęcie pracy, służby wojskowej, migracja, zmiana zawodu lub stanu społecznego. Należy też zatroszczyć się o katechezę z racji szczególnych wydarzeń Kościoła lub społeczności świeckiej”1. Widzimy więc, jak istotna jest ta forma katechezy, jednak warto zastanowić się nad obecnym stanem tejże katechezy. 1. Wobec często wyrażanych przez wiernych opinii w czasie okresu przygotowawczego do V Synodu Diecezji Tarnowskiej o potrzebie parafialnej katechezy dorosłych, warto zastanowić się nad formami tej katechezy, które już funkcjonują w parafii.

2. Jakich form katechezy dorosłych brakuje w parafii? Jak rozumiemy cel prowadzenia katechezy dorosły?

3. Trudności w organizacji i prowadzeniu katechezy dorosłych.

2. Jak powinno być? (kryterium teologiczne) Punktem odniesienia w sprawie katechezy dorosłych mogą być słowa św. Jana Pawła II z adhortacji Catechesi Tradendae: „Chodzi (…) o problem wielkiej wagi, jakim jest katecheza dorosłych. Jest to najznakomitsza forma katechezy, ponieważ zwraca się ona do osób wykonujących największe zadania i w ogóle zdolnych do życia według Orędzia Chrześcijańskiego i to z jego pełni. Wspólnota chrześcijańska nie może prowadzić katechezy stałej z pominięciem bezpośredniego i wypróbowanego udziału dorosłych, zarówno tych, którzy w niej uczestniczą, jak i tych, którzy ja organizują. Świat, w którym młodzi mają żyć i świadczyć o wierze, która katecheza stara się zbadać i utwierdzić, po większej części znajduje się we władaniu dorosłych, dlatego ich wiara winna być również stale oświecana wzmacniana i odnawiana, aby przeniknęła całą działalność doczesną, za którą są odpowiedzialni. Aby zaś katecheza mogła być tak skuteczna powinna być ciągła; będzie bowiem rzeczywiście daremna, jeśli zatrzyma się na samym progu wieku dojrzałego; choć bowiem, oczywiście w innej formie, niemniej niezbędna okazuje się dla dorosłych2.

1. Jaki wpływ posiada katechetyczna formacja dorosłych na ich życie i życie wspólnoty parafialnej?

2. Na ile katecheza dorosłych może przyczynić się do pogłębienia życia duchowego i formacji jej adresatów na uczniów Jezusa będących równocześnie ewangelizatorami w środowiskach rodzinnych, miejscach pracy, etc.?

3. Co robić, aby było jak powinno? (kryterium praktyczne)

Podpowiedzią w tym module mogą być wskazania z Dyrektorium katechetycznego Kościoła katolickiego w Polsce, gdzie czytamy: „wobec katechezy dorosłych wysuwa się następujące zadania:

• popierać formację i dojrzewanie życia chrześcijańskiego za pomocą pedagogii sakramentalnej, dni skupienia, kierownictwa duchowego,

• wychowywać do właściwej oceny w świetle wiary zmian społecznokulturowych w społeczeństwie,

• wyjaśniać dzisiejsze problemy religijne i moralne,

• wyjaśniać relacje, jakie zachodzą między działaniem doczesnym a eklezjalnym,

• rozwijać racjonalne podstawy wiary,

• formować do przyjęcia odpowiedzialności w misji Kościoła i do umiejętności odważnego dawania świadectwa chrześcijańskiego w społeczeństwie”

1. Które z wymienionych zadań stawianych przed katechezą dorosłych należy w warunkach naszej(konkretnej) parafii uznać za najważniejsze?

2. Jakie formy katechezy dorosłych należy wprowadzić w parafii?

3. Kiedy i w jakich warunkach lokalowych można prowadzić katechezę dorosłych?

4. Kto i na jakich warunkach może wesprzeć duszpasterzy w organizacji i prowadzeniu katechezy dorosłych?


Modlitwa Tylko Bóg

Tylko Bóg może dać wiarę;

jednak ty możesz dać świadectwo.

Tylko Bóg może dać nadzieję;

jednak ty możesz pogłębić wiarę w sercach swoich braciach.

Tylko Bóg może dać miłość;

jednak ty możesz uczyć innych jak kochać.

Tylko Bóg może dać pokój;

jak ty możesz zasiewać zgodę.

Tylko Bóg może dać siłę;

jednak ty możesz pocieszyć kogoś wątpiącego.

Tylko Bóg może dać życie;

jednak ty możesz go uczyć innych.

Tylko Bóg może dać światło;

jednak ty możesz sprawić, by zajaśniało w czyichś oczach.

Tylko Bóg jest życiem;

jednak ty możesz wzbudzić w innych pragnienie.

Tylko Bóg może uczynić coś, co zdaje się niemożliwe;

jednak ty możesz uczynić to, co możliwe.

Bóg jest samowystarczalny;

podoba mu się jednak, gdy może na ciebie liczyć.

_______________________

MATERIAŁY POMOCNICZE

1. Adhortacja papieża Franciszka Ewangelii gaudium

Odkryliśmy, że także w katechezie fundamentalną rolę odgrywa pierwsze przepowiadanie lub «kerygma», która powinna zajmować centralne miejsce w działalności ewangelizacyjnej i w każdej próbie odnowy kościelnej. Kerygma jest trynitarna. Jest ogniem Ducha udzielającego się pod postacią języków i budzi w nas wiarę w Jezusa Chrystusa, który przez swą śmierć i zmartwychwstanie objawia nam i komunikuje nieskończone miłosierdzie Ojca. Na usta katechisty powraca zawsze i rozbrzmiewa pierwsze orędzie: «Jezus Chrystus cię kocha, dał swoje życie, aby cię zbawić, a teraz jest żywy u twego boku codziennie, aby cię oświecić, umocnić i wyzwolić». Gdy mówimy, że to orędzie jest «pierwsze», nie oznacza to, że jest na początku, a potem się o nim zapomina, albo zastępuje się je innymi treściami, które je przewyższają. Jest pierwszym w sensie jakościowym, ponieważ jest głównym orędziem, tym, do którego trzeba stale powracać i słuchać na różne sposoby i które trzeba stale głosić podczas katechezy w tej czy innej formie, na wszystkich jej etapach i chwilach. Dlatego także «kapłan — tak jak Kościół — powinien pogłębiać świadomość, że sam musi być nieustannie ewangelizowany» (EG 164).

Nie należy myśleć, że w katechezie rezygnuje się z kerygmy na rzecz formacji, która miałaby być bardziej «solidna». Nie ma nic bardziej solidnego, bardziej głębokiego, bardziej pewnego, bardziej treściwego i bardziej mądrego niż takie orędzie. Cała formacja chrześcijańska jest przede wszystkim pogłębieniem kerygmy, która przybiera coraz większą i coraz lepszą postać, nie przestaje nigdy oświecać zaangażowania katechetycznego i która pozwala zrozumieć odpowiednio znaczenie jakiegokolwiek tematu poruszanego w katechezie. Jest orędziem odpowiadającym na pragnienie nieskończoności, drzemiące w każdym ludzkim sercu. Centralny charakter kerygmy wymaga niektórych charakterystycznych cech przepowiadania, koniecznych dzisiaj w każdym miejscu: żeby wyrażało ono zbawczą miłość Boga uprzednią w stosunku do moralnych i religijnych zobowiązań; żeby nie narzucało prawdy i odwoływało się do wolności; żeby miało pewne cechy radości, bodźca, żywotności i harmonijnej pełni nie sprowadzającej przepowiadania do kilku doktryn, czasem bardziej filozoficznych niż ewangelicznych. Domaga się to od ewangelizatora niektórych postaw, pomagających lepiej przyjąć orędzie: bliskość, otwarcie na dialog, cierpliwość, serdecznie przyjęcie, które nie potępia (EG 165).

Inną charakterystyczną cechą katechezy, która się rozwinęła w ostatnich dziesięcioleciach, jest inicjacja mistagogiczna, która oznacza zasadniczo dwie rzeczy: konieczną stopniowość doświadczenia formacyjnego, w którym uczestniczy cała wspólnota, oraz dowartościowanie liturgicznych znaków inicjacji chrześcijańskiej. Wiele podręczników i planów nie wzięło jeszcze pod uwagę konieczności odnowy mistagogicznej, która mogłaby przyjąć różne formy zgodnie z rozeznaniem wszystkich wspólnot wychowawczych. Spotkanie katechetyczne jest głoszeniem Słowa i jest skoncentrowane na nim, ale potrzebuje zawsze odpowiedniego środowiska i pociągającej motywacji, posługiwania się wymownymi symbolami, włączenia w szeroki proces wzrastania oraz integracji wszystkich wymiarów osoby na wspólnotowej drodze słuchania i odpowiedzi (EG 166).

2. Adhortacja św. Jana Pawła II Catechesi tradendae

Przechodząc w myśli szeregi tych, których należy objąć katechizacją, nie mogę pominąć jednej z największych trosk Ojców Synodu, troski dotkliwej i naglącej, zrodzonej z powszechnego doświadczenia. Chodzi zaś o problem wielkiej wagi, jakim jest katecheza dorosłych. Jest to najznakomitsza forma katechezy, ponieważ zwraca się ona do osób wykonujących największe zadania i w ogóle zdolnych do życia według Orędzia Chrześcijańskiego i to z jego pełni. Wspólnota chrześcijańska nie może prowadzić katechezy stałej z pominięciem bezpośredniego i wypróbowanego udziału dorosłych, zarówno tych, którzy w niej uczestniczą, jak i tych, którzy ja organizują. Świat, w którym młodzi mają żyć i świadczyć o wierze, która katecheza stara się zbadać i utwierdzić, po większej części znajduje się we władaniu dorosłych, dlatego ich wiara winna być również stale oświecana wzmacniana i odnawiana, aby przeniknęła całą działalność doczesną, za którą są odpowiedzialni. Aby zaś katecheza mogła być tak skuteczna powinna być ciągła; będzie bowiem rzeczywiście daremna, jeśli zatrzyma się na samym progu wieku dojrzałego; choć bowiem, oczywiście w inne formie, niemniej niezbędna okazuje się dla dorosłych (CT 43)

3. Ks. Kazimierz Misiaszek „Katecheza dorosłych”

Jak wynika z dokumentów i podejmowanych inicjatyw, sprawą niezwykle ważną jest określenie znaczenia i natury katechezy dorosłych. Oto w skrócie niektóre jej charakterystyczne cechy:

- Powinna posiadać zdecydowany wymiar ewangelizacyjny, będąc wpisaną w cały plan i program pastoralny wspólnoty chrześcijańskiej, która jest przede wszystkim wspólnotą ewangelizacyjną. Nie powinna ona służyć do «utrwalania» dotychczasowego stanu rozwoju życia chrześcijańskiego, ale zmierzać do jego doskonalenia.

- Musi posiadać pełny wymiar wspólnotowy, a także zmierzać do tego, aby inspirować powstawanie nowych wspólnot.

- Musi być «wpisana» w generalny program odnowy Kościoła, jak i dążyć do nowych form stosunków Kościoła ze światem, kulturą, włączając się w dzieło promocji osoby i wolności oraz rozwiązywanie problemów kulturowych i społecznych.

- Jeżeli ma być rzeczywiście katechezą «dojrzałą», powinna być formę służby na rzecz Kościoła «dojrzałego».

- Ma promować wierzących dorosłych i zmierzać do przemian o charakterze kulturalnym i kościelnym.

- Ma przekraczać zadania socjalizacji religijnej (przystosowanie osób do instytucji eklezjalnych), zmierzając do ukazania całej oryginalności chrześcijańskiego wychowania.

- Nie może być miejscem neutralizowania pojawiających się wewnątrz Kościoła krytycznych głosów, ale odważnie podejmować dyskusję i dialog na wszystkie problemy Kościoła.

- Musi natomiast być formą służby i pomocy w procesie zdobywania dojrzałości w wierze przez osoby dorosłe, a więc także bodźcem dla wzrostu i przemiany w Kościele.

Kościół dzisiaj stoi w sytuacji wyboru - albo drogi zachowania dotychczasowego stylu obrony swoich pozycji, albo drogi ewangelizacyjnej, otwartej na współczesny świat: Pozostawać Kościołem troszczącym się o zachowanie duszpasterstwa skoncentrowanego na sakramentach i zwróconym jedynie ku sobie; albo stawać się Kościołem akceptującym duszpasterstwo misyjne, oparte na świadectwie i obecności w świecie.

Ta katecheza nie może być inaczej wykonana jak tylko w ten sposób, że wychodzi od problemów ludzi dorosłych, którzy chcą chrześcijaństwa dojrzałego, przekraczającego świat dziecięcy. Innymi słowy, chodzi o katechezę, która nie poszukuje sposobów „odzyskania” dawnych pozycji, ale rozumie na serio problemy ludzi, aby w ten sposób razem z nimi budować świat prawdy (https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TA/TAK/km_katecheza_doroslych.html, z dnia 22.08.2019)

Konspekt przygotowała

Komisja ds. Katechezy

V Synodu Diecezji Tarnowskiej

***  © Parafia Muchówka 2019  ***